Quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết gồm việc truy tặng Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân cho người đã hiến, cùng chế độ hỗ trợ mai táng cho thân nhân khi đáp ứng điều kiện. VN Bác Sĩ Online giúp gia đình phân biệt hình thức ghi nhận, hỗ trợ và việc mua bán bộ phận cơ thể.
Quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết gồm những gì?
Quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết gồm việc truy tặng Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân cho người đã hiến bộ phận cơ thể. Cơ sở y tế có trách nhiệm khôi phục thẩm mỹ thi thể và phối hợp với gia đình tổ chức lễ truy điệu theo Điều 24 và Điều 25 Luật số 75/2006/QH11.
Thân nhân có nhu cầu tổ chức tang lễ và mai táng cũng có thể được hỗ trợ theo điều kiện quy định. Mức hỗ trợ và bên được thanh toán khác nhau tùy thân nhân hay cơ sở y tế đứng ra tổ chức.
Hiến tạng là hành động tự nguyện, không nhằm mục đích thương mại. Vì vậy, chế độ hỗ trợ mai táng không phải là khoản tiền mua bộ phận cơ thể.
Bảng sau phân biệt hình thức ghi nhận và hỗ trợ theo đối tượng, điều kiện và căn cứ được viện dẫn.
| Nội dung | Đối tượng | Điều kiện hoặc phạm vi | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Truy tặng kỷ niệm chương | Người đã hiến bộ phận cơ thể sau khi chết | Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế | Điều 25 Luật 75/2006/QH11 |
| Hỗ trợ mai táng phí | Thân nhân người đã hiến | Có nhu cầu tổ chức tang lễ và mai táng, xuất trình giấy tờ chứng minh là thân nhân. Mức hỗ trợ bằng 10 tháng lương cơ sở | Khoản 1 Điều 3 và khoản 2 Điều 5 Thông tư 104/2017/TT-BTC |
| Thanh toán chi phí mai táng | Cơ sở y tế tổ chức tang lễ và mai táng | Chi phí thực tế phát sinh, tối đa bằng 10 tháng lương cơ sở | Khoản 2 Điều 3 Thông tư 104/2017/TT-BTC |
| Phối hợp tổ chức lễ truy điệu | Gia đình và cơ sở y tế | Cơ sở y tế phối hợp với gia đình | Điểm b khoản 1 Điều 24 Luật 75/2006/QH11 |
| Khôi phục thẩm mỹ thi thể | Người đã hiến | Cơ sở y tế thực hiện sau khi lấy bộ phận cơ thể | Điểm c khoản 1 Điều 24 Luật 75/2006/QH11 |
Các nội dung trên không cùng áp dụng cho một đối tượng. Khi tìm hiểu quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết, gia đình nên tách việc ghi nhận người đã hiến khỏi khoản hỗ trợ dành cho thân nhân và khoản thanh toán cho cơ sở y tế.
Người đã hiến tạng được ghi nhận và chăm sóc thi thể như thế nào?
Người đã hiến bộ phận cơ thể sau khi chết được truy tặng Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Điều 25 Luật 75/2006/QH11 quy định hình thức ghi nhận này đối với người đã hiến, không chỉ người từng đăng ký nguyện vọng.
Nếu người thân đã đăng ký nhưng gia đình chưa biết việc hiến có được thực hiện hay không, trước tiên cần hỏi cơ sở y tế tiếp nhận về việc ghi nhận trường hợp đó. Chỉ dựa vào thẻ đăng ký hoặc nguyện vọng đã bày tỏ thì chưa đủ để kết luận điều kiện truy tặng đã phát sinh.
Khi việc hiến đã được thực hiện, thân nhân có thể hỏi cơ sở y tế đầu mối hướng dẫn về việc truy tặng. Gia đình nên hỏi việc ghi nhận cần thông tin hoặc giấy tờ gì trong trường hợp cụ thể, thay vì tự mặc định một thủ tục chung.
Sau khi lấy bộ phận cơ thể, cơ sở y tế có trách nhiệm khôi phục thẩm mỹ thi thể. Điểm c khoản 1 Điều 24 Luật 75/2006/QH11 quy định trách nhiệm này, không coi đó là một khoản tiền trả cho gia đình.
Chẳng hạn, nếu gia đình lo lắng về việc tiếp nhận thi thể để chuẩn bị tang lễ, thân nhân có thể trao đổi với cơ sở y tế về việc chăm sóc và thời điểm bàn giao. Những thông tin cụ thể cần được thống nhất với cơ sở đang tiếp nhận người hiến.
Cơ sở y tế cũng có trách nhiệm phối hợp với gia đình tổ chức lễ truy điệu theo điểm b khoản 1 Điều 24 của luật. Gia đình có thể trao đổi về cách phối hợp và nguyện vọng của mình, không nên nhầm lễ truy điệu với khoản hỗ trợ tài chính.
Gia đình người hiến tạng được hỗ trợ mai táng như thế nào?
Thân nhân có nhu cầu tổ chức tang lễ và mai táng có thể được hỗ trợ mai táng phí theo điều kiện của Thông tư 104/2017/TT-BTC. Thông tư cũng quy định trường hợp cơ sở y tế tổ chức, với cách thanh toán khác với hỗ trợ cho thân nhân.
Khi tìm hiểu quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết, gia đình nên xác định rõ ai đứng ra tổ chức tang lễ và mai táng. Đây là thông tin cần thiết để hỏi đúng khoản hỗ trợ hoặc thanh toán liên quan.
Thân nhân tự tổ chức tang lễ và mai táng được hỗ trợ bao nhiêu?
Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 104/2017/TT-BTC, mức hỗ trợ mai táng phí cho thân nhân có nhu cầu tổ chức tang lễ và mai táng là 10 tháng lương cơ sở. Thân nhân phải xuất trình giấy tờ chứng minh là thân nhân của người đã hiến cho cơ sở y tế.
Khoản 2 Điều 5 của thông tư giao cơ sở y tế trách nhiệm hỗ trợ kinh phí mai táng cho thân nhân theo quy định. Vì vậy, người đang chuẩn bị tang lễ có thể bắt đầu bằng việc hỏi cơ sở y tế tiếp nhận về đầu mối giải quyết và giấy tờ cần xuất trình.
Ví dụ, một gia đình dự định tự tổ chức tang lễ cho người thân đã hiến bộ phận cơ thể có thể hỏi cơ sở y tế giấy tờ nào chứng minh quan hệ thân nhân được chấp nhận trong hồ sơ. Gia đình cũng nên hỏi khoản hỗ trợ được thực hiện như thế nào đối với trường hợp của mình.
Mức ghi trong thông tư được tính theo lương cơ sở, không phải một số tiền cố định được nêu sẵn cho mọi thời điểm. Gia đình nên đề nghị cơ sở chi trả xác định mức lương cơ sở và thời điểm áp dụng trước khi tính số tiền cụ thể.
Khi cơ sở y tế tổ chức mai táng, gia đình có được nhận thêm khoản hỗ trợ không?
Gia đình không nên mặc định được nhận thêm khoản hỗ trợ dành cho thân nhân khi cơ sở y tế là bên tổ chức tang lễ và mai táng. Khoản 2 Điều 3 Thông tư 104/2017/TT-BTC quy định cơ sở được thanh toán theo chi phí thực tế phát sinh, tối đa bằng 10 tháng lương cơ sở.
Giới hạn này không có nghĩa cơ sở luôn được thanh toán đủ mức tối đa. Khoản thanh toán gắn với chi phí thực tế của trường hợp do cơ sở tổ chức, trong khi khoản hỗ trợ ở mục trước dành cho thân nhân có nhu cầu đứng ra tổ chức.
Nếu gia đình và cơ sở cùng tham gia chuẩn bị tang lễ, thân nhân nên hỏi rõ bên nào được xác định là bên tổ chức và khoản chi nào thuộc trường hợp đang áp dụng. Câu trả lời giúp gia đình phân biệt tiền hỗ trợ cho thân nhân với chi phí được thanh toán cho cơ sở.
Khi còn chưa rõ về quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết trong trường hợp cụ thể, gia đình có thể đề nghị cơ sở giải thích căn cứ, đối tượng nhận khoản chi và giới hạn thanh toán. Không nên tự suy ra rằng hai khoản được chi đồng thời chỉ vì đều liên quan đến mai táng.
Gia đình có được trả tiền vì người thân hiến tạng không?
Gia đình không được coi việc hiến bộ phận cơ thể là một giao dịch mua bán. Điều 4 Luật 75/2006/QH11 đặt ra nguyên tắc tự nguyện và không nhằm mục đích thương mại, còn Điều 11 nghiêm cấm mua, bán mô và bộ phận cơ thể người.
Hỗ trợ mai táng theo Thông tư 104/2017/TT-BTC là chế độ gắn với điều kiện và đối tượng cụ thể, không phải giá mua tạng hay tiền thưởng cho việc hiến. Cách phân biệt này giúp thân nhân hiểu đúng bản chất của khoản hỗ trợ khi trao đổi với cơ sở y tế.
Ví dụ, khi được thông báo về mức hỗ trợ mai táng, gia đình có thể hỏi khoản đó áp dụng theo căn cứ nào và ai là người được hỗ trợ. Thông tin về căn cứ và đối tượng chi trả khác với việc thỏa thuận một mức giá cho bộ phận cơ thể.
Cơ sở y tế hoặc nhà hảo tâm có thể có hỗ trợ riêng, tùy chính sách và nguồn đóng góp tự nguyện. Những khoản như hỗ trợ vận chuyển thi thể hoặc hỗ trợ chi phí khác không mặc nhiên là chế độ chung cho mọi gia đình.
Gia đình nên hỏi rõ khoản hỗ trợ riêng có điều kiện gì và do ai thực hiện. Không nên dựa vào tin tức về một trường hợp khác để mặc định cùng khoản hỗ trợ sẽ áp dụng cho gia đình mình.
Thân nhân cần hỏi cơ sở y tế những gì về ghi nhận và hỗ trợ?
Thân nhân nên hỏi cơ sở y tế tiếp nhận về việc ghi nhận người đã hiến, quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết và đầu mối giải quyết. Các câu hỏi cụ thể giúp gia đình đối chiếu những nội dung này với hoàn cảnh thực tế, thay vì chỉ dựa vào thông tin chung.
Các câu hỏi dưới đây được sắp xếp từ việc xác nhận trường hợp hiến đến xác định khoản hỗ trợ và người hướng dẫn.
- Việc người thân đã hiến bộ phận cơ thể sau khi chết được ghi nhận như thế nào?
- Gia đình hỏi đầu mối nào về việc truy tặng Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân?
- Trường hợp này có chế độ hỗ trợ mai táng nào và căn cứ áp dụng là gì?
- Ai được xác định là bên tổ chức tang lễ và mai táng, khoản chi tương ứng được xử lý thế nào?
- Gia đình cần xuất trình giấy tờ nào để chứng minh quan hệ thân nhân?
- Đầu mối nào tại cơ sở y tế hướng dẫn và giải quyết việc hỗ trợ?
Trong bối cảnh hiến nội tạng sau khi chết, việc đã bày tỏ nguyện vọng và việc đã thực hiện hiến là hai thông tin khác nhau. Gia đình cần làm rõ tình trạng của người thân trước khi xác định quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết có thể áp dụng.
Việc đăng ký hiến tạng thể hiện nguyện vọng của người đăng ký, nhưng không đồng nghĩa các chế độ dành cho người đã hiến sau khi chết tự động phát sinh. Điều 25 Luật 75/2006/QH11 và khoản 1 Điều 3 Thông tư 104/2017/TT-BTC đều đề cập trường hợp người đã hiến.
Trợ cấp mai táng bảo hiểm xã hội là chế độ có căn cứ và điều kiện riêng, không đồng nhất với hỗ trợ mai táng liên quan đến việc hiến bộ phận cơ thể. Nếu quan tâm cả hai chế độ, gia đình nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ sở y tế về điều kiện áp dụng cho từng hồ sơ.
Không nên tự kết luận rằng hai chế độ luôn được cộng với nhau hoặc luôn loại trừ nhau. Khi trao đổi, thân nhân có thể nêu rõ người tổ chức mai táng, tình trạng tham gia bảo hiểm xã hội và thông tin về việc hiến để các cơ quan liên quan hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.
Lưu ý trước khi xuất bản: Cần đối chiếu hiệu lực và các sửa đổi liên quan của Thông tư 104/2017/TT-BTC trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thức. Dữ liệu được cung cấp chưa xác nhận đầy đủ nội dung này.
Gia đình nên hỏi cơ sở y tế về việc ghi nhận, điều kiện hỗ trợ và giấy tờ áp dụng cho trường hợp cụ thể. VN Bác Sĩ Online hy vọng những thông tin này giúp thân nhân hiểu đúng quyền lợi của người hiến tạng sau khi chết.